امروزه لوله های پلاستیکی در صنایع مختلف از جمله کشاورزی، ساختمان سازی، برق، مخابرات، آب و فاضلاب و … کاربرد فراوانی دارند. انواع مختلفی از این لوله ها از جمله لوله های HDPE، CPVC، UPVC و PVC ساخته و عرضه می شود. می توان گفت لوله های PVC و UPVC کاربردهای متعددی دارند. تفاوت لوله های پی وی سی و یو پی وی سی کم و حداقل است. هر دو نوع لوله می توانند کاربردهای متعددی داشته باشند. در واقع مواد اولیه این لوله ها مشابه بوده و تنها در فرآیند تولید با هم تفاوت دارند که همین امر منجر به تفاوت های دیگری در خصوصیات فیزیکی لوله ها شده است. بهترین نوع لوله برای آب آشامیدنی PVC یا UPVC؟ می توان گفت مهمترین تفاوت لوله های پی وی سی با لوله های UPVC عدم وجود ماده ای به نام فتالات (BPA) در لوله های UPVC است که باعث شده کاربردهای متفاوتی از جمله لوله های آب آشامیدنی داشته باشد. در مقاله زیر تفاوت لوله های PVC و UPVC و این که اصلا PVC و UPVC مخفف چیست، بیشتر مورد بحث قرار خواهد گرفت.
1. لوله pvc
لوله پی وی سی (پلی وینیل کلراید) یکی از پرمصرف ترین مواد پلاستیکی در جهان است که کاربردهای زیادی در ساخت و ساز، بهداشت، حمل و نقل، کشاورزی، بسته بندی و … دارد. لوله های آب و خطوط زهکشی سیستم آبیاری عموما از PVC ساخته شده اند. پلی وینیل کلراید از پلیمریزاسیون مونومر وینیل کلرید تشکیل می شود و حاوی 43 درصد وینیل و 57 درصد کلر است و پس از پلی اتیلن و پلی پروپیلن به عنوان سومین محصول پلاستیکی پرمصرف در جهان شناخته می شود و هر ساله 5 درصد مصرف می شود. این ماده برای اولین بار در سال 1872 توسط یک شیمیدان آلمانی به نام یوگن باومن کشف شد. در آغاز قرن بیستم، B.F. گودریچ با افزودن مواد دیگر انعطاف پذیری این محصول را افزایش داد و امروزه کاربردهای متعددی دارد.

مزایای PVC
همانطور که گفته شد،رلوله های پی وی سی، به علت مزایای زیادی که دارند، در بسیاری از صنایع مورد استفاده قرار گرفته اند. بنابراین مزایای لوله های pvc را می توان به صورت زیر نام برد:
- قیمت پایین لوله پی وی سی.
- دوام و ماندگاری نسبتاً بالا
- مقاومت در برابر خوردگی و زنگ زدگی.
- نصب و اتصال آسان.
- در دسترس بودن در بازار
- سبکی و وزن پایین
معایب PVC
لوله های پی وی سی، علاوه بر مزایای زیادی که دارند، معایبی نیز دارند که در این قسمت به بخشی از آن ها اشاره می کنیم:
- سختی و شکنندگی زیاد
- مقاومت کم در برابر ضربه و فشار.
- حساسیت به نور مستقیم خورشید و تغییر رنگ در طول زمان.
- محدودیت استفاده در دماهای بالا
- نفوذپذیری نسبی در برابر گازها و مایعات.
نکته: این سوال که آیا لوله PVC سرطان زا است؟ در ذهن بسیاری از افراد وجود دارد، اما بهتر است بدانید، از آنجایی که وینیل کلرید برای سلامتی انسان خطرناک است، هیچ محصول نهایی ای وجود ندارد که از وینیل کلرید به شکل مونومر آن استفاده کند. پلی وینیل کلراید (PVC) بسیار پایدار و آسان برای نگهداری است و به اندازه مونومر وینیل کلرید (VCM) سمی نیست.
2. لوله upvc
همانطور که گفته شد، تفاوت PVC و UPVC در فرآیند ساخت نهفته است. لوله یو پی وی سی (UPVC) در واقع همان لوله های پی وی سی هستند که پلاستیکی نیستند و سخت تر و محکم تر شده اند. لوله UPVC مخفف پلی وینیل کلراید غیرپلاستیک شده است. این محصول فاقد فتالات یا BPA است و در نتیجه برای سلامتی شما مضر نیست. UPVC مقاومت بسیار بالایی در برابر ضربه و فشار دارد و به همین دلیل کاربردهای متعددی در تولید انواع لوله، خرید لوله پلیکا، در و پنجره و … پیدا می کند. UPVC اولین بار در سال 1912 تولید شد و امروزه کاربردهای زیادی در صنایع مختلف و لوله و اتصالات دارد.

مزایای UPVC
لوله های یو پی وی سی، به علت استفاده ی زیاد در صنایع مختلف می توانند مزایای زیادی را نیز با خود به همراه داشته باشند. برخی از مهم ترین مزایای لوله های یو پی وی سی عبارتند از:
- انعطاف پذیری بالا
- مقاومت بالا در برابر ضربه و فشار.
- عایق حرارتی و صوتی خوب.
- ماندگاری و عمر بالا
- مقاومت در برابر خوردگی و زنگ زدگی.
معایب UPVC
لوله های یو پی وی سی، علاوه بر مزایای خوبی که از آن برخورداند، معایبی نیز دارند که نباید از آن ها چشم پوشی کرد. از معایب این لوله ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- هزینه نصب و مواد اولیه بالاتر از لوله های PVC است.
- محدودیت استفاده در دماهای بالا را دارد.
- امکان ترکیدن در صورت یخ زدن آب داخل لوله وجود دارد.
- حساسیت به نور مستقیم خورشید و تغییر رنگ لوله در طول زمان.
- نیاز به دقت بالا در نصب برای جلوگیری از نشتی زیاد.
تفاوت لوله های pvc و upvc
با در نظر گرفتن تمام موارد ذکر شده، دانش عمیقی در مورد کاربرد و تفاوت لوله های PVC و UPVC کسب خواهید کرد و می توانید با اطمینان لوله مناسب را برای پروژه خود انتخاب کنید و از مزایای آن برای سالیان متمادی بهره مند شوید. ویژگی های این دو محصول و تفاوت لوله های PVC و UPVC از چند جهت قابل توجه است. لولههای PVC انعطافپذیرتر و سبکتر هستند، در حالی که لولههای UPVC در برابر حرارت و فشار سختتر و مقاومتر هستند و این مسئله را می توان در سایز و وزن لوله پلیکا متوجه شد. تفاوت PVC و UPVC در مقاومت آنها در برابر شرایط محیطی و عمر مفید لوله PVC و UPVC نیز مشهود است. این به UPVC طول عمر بیشتری می دهد و در برابر آسیب های ناشی از نور خورشید و شرایط محیطی سخت مقاومت بهتری دارد. این تفاوت ها را می توان در موارد زیر، دسته بندی کرد:
تجزیه و بازیافت
هر دو نوع لوله PVC و UPVC غیرقابل تجزیه هستند و اگر در طبیعت باقی بمانند تجزیه نمی شوند، اما تفاوت لوله های PVC و UPVC در این است که لوله های UPVC می توانند بازیافت شوند و در دماهایی که به محصولات دیگر تبدیل می شوند دوباره استفاده شوند.
کاربرد های upvc و pvc در صنعت ساخت و ساز
- کاربرد های لوله pvc: همانطور که گفته شد این مواد جزو پرمصرف ترین پلاستیک های دنیا هستند. هر سال میزان استفاده از آن به میزان قابل توجهی افزایش می یابد. از آنجایی که لوله های پی وی سی انعطاف پذیری بیشتری دارند، می توان از آنها در ساخت و ساز و لوله کشی استفاده کرد. علاوه بر این، این لوله های بزرگ کاربردهای زیادی در صنعت آب و فاضلاب دارند.
- کاربرد های لوله upvc: این لوله ها بسیار سازگار با محیط زیست هستند و به عنوان یک جایگزین عالی برای چوب و فلز در زمینه ساخت در و پنجره شناخته می شوند. با توجه به رعایت استانداردهای بهداشتی می توان از آنها برای انتقال آب آشامیدنی استفاده کرد. به طور کلی این لوله ها در بسیاری از صنایع مورد استفاده قرار می گیرند و هر روز در صنایع و بخش های جدیدتری مورد استفاده قرار می گیرند.

میزان ایمنی و خطرات
اگرچه هر دو نوع لوله، در صنایع مختلف مانند برق، ساختمان، مخابرات و … کاربردهای متعددی دارند، اما عموماً توصیه می شود از لوله های پی وی سی، به عنوان لوله برق استفاده نشود. تماس لوله های پی وی سی با آتش باعث آزاد شدن اسید کلریدریک می شود و اثرات مضر متعددی بر سلامت انسان دارد. علاوه بر این، فتالات هایی مانند دی بوتیل در تولید لوله های پی وی سی استفاده می شود که خطرات زیادی برای محیط زیست ایجاد می کند. لوله های UPVC بدون فشار و سازگار با محیط زیست هستند. زیرا در تولید آن از مواد نرم کننده و فتالات استفاده نمی شود.
مقاومت و طول عمر
امروزه این لوله ها جایگزین بسیاری از مواد مانند چوب، مس، آلومینیوم، آهن و … شده اند. و کاربردهای فراوانی دارند. می توان گفت لوله پی وی سی بهترین لوله پلاستیکی دنیاست. زیرا در برابر فرسایش، مواد شیمیایی و ضربه بسیار مقاوم است و دیواره داخلی آن ضریب اصطکاک بسیار پایینی دارد. علاوه بر این، این لوله ها می توانند دماهای بسیار بالا و بسیار پایین را تحمل کنند. یکی دیگر از تفاوت های لوله های یو پی وی سی و یو پی وی سی دوام آنهاست و عموما لوله های یو پی وی سی طول عمر بیشتری دارند. به همین دلیل بیشتر در لوله های آب آشامیدنی استفاده می شود.
ماندگاری و دوام
از آنجایی که لولههای PVC نرمتر و انعطافپذیرتر از سایر پلاستیکها هستند، دوام کمتری نسبت به لولههای UPVC دارند. هر دو نوع می توانند در برابر نور خورشید، اکسیداسیون و مواد شیمیایی بسیار مقاوم باشند. به همین دلیل در بخش های مختلف صنعتی و به عنوان نگهدارنده لوله در کارخانه ها استفاده می شود.
سخن پایانی
درباره مقایسه قیمتی این دو لوله نیز باید گفت که، قیمت لوله پی وی سی ارزانتر از لوله یو پی وی سی است. اما باید در نظر داشت که هزینه های نصب و نگهداری سیستم برق نیز باید در نظر گرفته شود. امروزه لوله های پی وی سی و یو پی وی سی به دلیل ویژگی هایی مانند ضریب اصطکاک پایین، وزن سبک، مقاومت در برابر خوردگی بالا، مقاومت شیمیایی و عمر طولانی به عنوان پرمصرف ترین پلاستیک در سراسر دنیا در صنایع مختلف شناخته می شوند. احتمالاً مهمترین تفاوت لوله های PVC و UPVC عدم وجود فتالات در لوله های UPVC است که باعث دوام آنها می شود. این مشکل باعث تفاوت در عمر مفید، سلامت، ایمنی و بازیافت آنها می شود.
